Hal'e Farklı Yollar Hal Kolektif ile Yerinde ve Birlikte - Jonatan Habib Engqvist

​

Çoğu zaman, bir şeyin yapılamayacağını söyleyenler, bunu yapan başkaları tarafından kesintiye uğratılır. James Baldwin'den esinlenilmiş bu ifade, Sinopale'nin ve belki de daha fazla Hal Kolektif'in çalışmalarını tanımlamayı başarıyor. Çünkü gerçekten de sanatçıların, üreticilerin ve yerel halkın güven ve merakla bir araya gelerek Sinopale'yi her iki yılda bir düzenlenen bir sanat sergisinden çok daha fazlası haline getirdiğine tanıklık etmek dikkat çekicidir. Hal Kolektif'in kültürel üretim ve topluluk için bir alan yaratma veya kurma taahhüdü bir adım daha ileriye gidiyor, ancak birinin diğeri olmadan var olamayacağını iddia etmek yanlış olmaz. Nitekim, Sinopale son yıllarda bazı radikal seçimler yaptı. Çevrimiçi upcycling (ileri dönüşüm) edisyonundan (bu edisyonda eski edisyonların küratör ve sanatçıları yeniden davet edildi ve birçok şeyler birlikte karbondioksit ölçümleri de şeffaf bir şekilde sunuldu) bu yılın temasına kadar, bireyleri ve toplulukları dünyadaki etkilerini yeniden düşünmeye ve sürdürülebilir bir gelecek için yeni değer sistemlerini keşfetmeye davet eden bir yaklaşım sergileniyor. Temel olarak, bienal ile Hal Kolektif arasındaki ilişki, Félix Guattari'nin bu yılki edisyonda müzakere ve yeniden inşa için birbirinin yerine geçebilen alanlar olarak tanımlanan üç ekoloji küresini - çevresel, sosyal ve zihinsel - birleştiriyor. ​

​

Artan çevresel zorluklar ve politik huzursuzluk zamanlarında, Hal Kollektif gibi küçük ölçekli girişimler başka ve dirençli modeller sunabilir. Sanat metodolojilerini hiper-yerel bir bağlamda nasıl geliştirebiliriz? Kültürel miras, dil veya ekoloji sorularına nasıl dahil olabiliriz? Sanat, çevre üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabilir mi? Zamanı farklı şekilde anlayabilir ve yine de bir bienalin kurumsal çerçevelerine yanıt verebilir miyiz? Bu tür sorular kolektifin soruları arasında. Bu sorular, yalnızca projelerinin merkezinde yer almıyor, aynı zamanda kendilerine de yönelterek gelişimlerini ve daha geniş bağlama odaklanmalarını sağlıyor. Hal Kolektif, Sinop'ta yaşamayı ve kültürel özneler olarak çalışmayı seçmiş bir grup insandan oluşuyor ve birçok yönden pandeminin ardından büyük şehirlerde sanat hayatının kırılganlığını fark etmekle birlikte, hibrit çalışma olanaklarını ve sanat üretiminin ana akım hızlı ve rekabetçi yapılarının dışındaki sosyal katılımı birleştirme imkanını da gördüler.

​

Sanatın son on yıllarda kurumsal olarak dikte edilen söylemi ile Hal Kolektif gibi bir girişimde söz konusu olanlar arasındaki farklara baktığımızda vurgulanmaya değer birkaç şey var: Öncelikle izleyici kavramı baş aşağı çevriliyor. Amaç, kısa bir ziyaret için gelen insanları memnun etmek değil. Geri dönen komşu uzun süre kalır ve deneyimlediklerini konuşmak ister. Belki de bu kişi, yaratım sürecine katılmaya karar verir. Bu, komşunuz olabilir veya sanatsal bir sürece bir nesne ya da hikaye ödünç veren biri olabilir. Çağdaş sanatla ilgilenmeyi hiç düşünmeyen ya da ne olduğunu bilmeyen biri bile öğrenmek ve neler olup bittiğini görmek isteyebilir. Sinop'ta zaten yatırımı olan, katılan ve şekillendiren bir yerel topluluk var. Ancak bu, sadece “olan” bir şey değil. Böyle bir kolektif, çok yönlü insanlardan oluşmalı ve kültürel üretimle farklı bir şekilde ilişki kurmalıdır. Fikir ve uygulama aynı şeydir. Bundan, her bir parçanın eşit oranda yetkiye sahip olduğu bir kolaj doğar. Bu tutum, sanatın kendisine dair anlayışta da bir kaymaya izin verir. Sinopale, benim deneyimime göre, konuşmaları, sanatsal araştırmaları ve işbirlikçi sunumları teşvik eden kolektif bir küratöryel süreçtir. Birlikte yürümek, eğer sadece bir an veya birkaç saat bile olsa, dünyaya yalnız başımıza bakmamamız gerektiğinin bir vaadidir. Son iki yıl boyunca, Hal Kolektif, Sinop'taki sanayilerden ve denizden gelen atıkları haritaladı, ancak bu haritalar sadece bir başlangıç noktasıdır. Başka bir bağlamda, şehrin nasıl algılanacağına dair bir katılımcı harita üretme fikri ve bulguları tartışmak, katılım yaratma açısından zorlayıcı olabilir. Ancak Hal Kolektif'in kullandığı yöntem, bir sanatçının bir "izleyiciye" veya hatta bir "topluluk projesine" talimat vermesi değil. Yerel ve konuk ortak yaratıcıların karmaşık bir şekilde iç içe geçmesidir. Yanılmayın. Bu süreçle üretilen haritalar, sadece psiko-coğrafi veya radikal pedagojik bir deneyin izleri veya illüstrasyonlar değildir. Bunlar kesinlikle mutasyona uğrayacak, dönüşecek ve yeni bir formda geri dönecektir. Burada yaratılan her şey, kendi hayatını kazanacak ve henüz bilinmeyen bir şey için bir araç haline gelecektir. Böyle bir katılımın güzelliği ve gücü budur. Çeşitlilikte güzellik vardır ve güç vardır.

​

Sahile, eski hamamın olağanüstü çatısının yanından, balıkçı ağlarının onarıldığı sokaklardan ya da gürültülü sanayi bölgesi boyunca Hal'e giden birçok yol var. Hangi yolu seçerseniz seçin, farklı kokular ve duyular, kalıntılar ve her yerde atık olarak görülen şeyler vardır. Bu nesneler o kadar sıradan ki, onları fark bile etmeyebiliriz. Ancak bazen bakış açısı kontrol edebileceğimiz tek şeydir. Ya bu nesneler çöp değil de kaynak olsaydı? Nasıl kullanılabilirlerdi? Gerçekten de nasıl başka bir şey olabilirlerdi? Bu soru hem şimdiden hem de gelecekten soruluyor. Bir geri dönüşüm kütüphanesi, bir atık envanteri ve süreç odaklı kaynak atölyeleri ile Hal, halihazırda bir toplanma yeri ve kültürel üretim merkezi olmuştur ve olacaktır.

​

Son olarak şunu itiraf edeyim ki sanırım sanatın yeni dünyalar yaratabileceğine veya yeni bir şey ortaya çıkarabileceğine inanmıyorum. Gördüğümüzü değiştiremez. Ancak ne gördüğümüzü nasıl gördüğümüzü ve buna nasıl değer verdiğimizi etkileyebilir. Yaşadığımız dünyaya bakış açımızı değiştirmek veya bükmek küçük bir şey değildir. Sanat, örneğin, her gün önümüzde duran sıradan şeyleri biraz farklı bir açıdan gösterebilir. Ya da görünüşte farklı şeylerin nasıl birbirine bağlı olduğunu gösterebilir. Sanatçılar yakınlaşıp uzaklaştığında, genellikle vurgulanmayan şeylere zaman ve mekan verdiklerinde, perspektifler değişir. Sanırım Henry David Thoreau bir yerlerde, "Önemli olan neye baktığımız değil, neyi gördüğümüzdür" demiştir. Bazen tek ihtiyacımız olan biri tarafından kesintiye uğramaktır.​

​